01
Pluća
Prvi i najizloženiji organ.
- ▪Hronična opstruktivna bolest pluća (HOBP)
- ▪Emfizem sa gubitkom alveolarnih septa
- ▪Karcinom pluća — planocelularni i sitnoćelijski
- ▪Ponavljajuće upale bronhija
- ▪Smanjen forsirani ekspiratorni volumen (FEV1)
Dosije · Medicina
Zdravstveni efekti pušenja — sistem po sistem.
Dim se kroz pluća upoznaje sa cijelim tijelom. Ovaj pregled prati što se dešava organ po organ, kada se to dešava, i koliko je od tih promjena reverzibilno.
02
Srce i krvni sudovi
Sistemska ateroskleroza.
- ▪Infarkt miokarda 2–4 puta češći
- ▪Ubrzana ateroskleroza koronarnih arterija
- ▪Aneurizma trbušne aorte
- ▪Periferna arterijska bolest
- ▪Povišen krvni pritisak
03
Mozak
Vaskularni i kognitivni rizik.
- ▪Ishemijski i hemoragijski moždani udar
- ▪Vaskularna demencija
- ▪Ranije opadanje kognitivnih funkcija
- ▪Migrenski poremećaji jače izraženi
04
Usta i gornji disajni putevi
Direktan kontakt sa dimom.
- ▪Karcinom usne šupljine, jezika, larinksa, ždrijela
- ▪Parodontitis i gubitak zuba
- ▪Halitoza
- ▪Leukoplakija — potencijalno prekancerozna promjena
05
Digestivni trakt
Od jednjaka do debelog crijeva.
- ▪Karcinom jednjaka i želuca
- ▪Peptički ulkusi
- ▪Gastroezofagealna refluksna bolest
- ▪Crohnova bolest težeg toka
06
Urogenitalni sistem
Rizik proširen krvlju.
- ▪Karcinom bešike (jedan od najsnažnijih pojedinačnih rizika)
- ▪Karcinom bubrega
- ▪Erektilna disfunkcija
- ▪Rana menopauza
07
Reproduktivno zdravlje
Uticaj na trudnoću i plodnost.
- ▪Smanjena plodnost oba pola
- ▪Nizak porođajni težina
- ▪Prijevremeni porođaj
- ▪Povećan rizik od sindroma iznenadne smrti dojenčeta (SIDS)
08
Koža i kosti
Vidljivo starenje.
- ▪Ubrzano stvaranje bora
- ▪Sporije zarastanje rana
- ▪Osteoporoza i lomovi kuka
- ▪Psorijaza težeg toka
Fokus · Srce
Srce prije nego što zaboli.
Kardiovaskularne komplikacije pušenja često nastaju bez ranih simptoma. Endotel — jednoćelijski sloj koji oblaže sve krvne sudove — počinje da gubi funkciju već poslije prvih godina pušenja. Slabija endotelna funkcija znači nižu proizvodnju azot-monoksida, i time slabiju sposobnost vazodilatacije.
Dodajte tome povišen fibrinogen, aktivirane trombocite i blago povišen LDL — i dobijate savršenu podlogu za formiranje aterosklerotskih plakova godinama prije prvog simptoma bola u grudima.
Zato je za prevenciju infarkta prestanak pušenja mjera sa najsnažnijim dokazom, ispred ishrane i fizičke aktivnosti.
Fokus · Pasivno pušenje
Ko još diše u istoj sobi.
Bočni tok dima čini oko 85% dima koji ispuni prostoriju u kojoj se puši. On sadrži veće koncentracije amonijaka, benzena i nitrozamina od onog koji pušač inhalira kroz filter — jer nije prošao kroz nikakvu barijeru.
Djeca izložena dimu u kući imaju 30–70% veći rizik od upala srednjeg uha, hospitalizacije zbog bronhiolitisa i egzacerbacije astme. Za odrasle nepušače u domaćinstvu, dugotrajna izloženost povećava rizik od koronarne bolesti za oko 25%.
„Trećeruko pušenje“ — čestice koje ostaju u tkaninama, koži namještaja, tapiseriji auta — je novija oblast istraživanja koja pokazuje da rezidui nikotina reaguju sa oksidansima iz vazduha stvarajući nitrozamine i mjesecima nakon posljednje cigarete.
Tabela · Reverzibilnost
Koliko od štete tijelo može popraviti.
| Efekat | Reverzibilnost | Vrijeme oporavka |
|---|---|---|
| Krvni pritisak i puls | Potpuna | Sati — dani |
| Funkcija cilija u bronhijama | Uglavnom potpuna | 1–3 mjeseca |
| Kapacitet pluća (FEV1) | Djelimična | Zaustavljanje daljeg pada |
| Endotelna funkcija | Djelimična | Godine |
| Rizik od infarkta | Značajna | 1–5 godina |
| Rizik od raka pluća | Djelimična | 10–15 godina |
| Emfizem (uništene alveole) | Nema | Trajno |
| Karcinomske mutacije | Nema | Trajno |
Ova tabela je pojednostavljena i indikativna. Individualni tok oporavka zavisi od dužine i intenziteta pušenja, genetike i drugih zdravstvenih faktora.